على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

831

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تخمگان ( toxmog n ) ا . پ . خصيتين كه بيضه‌هاى آدمى باشد . و هر تخم روئيدنى و تخم خرفه خصوصا . تخمم ( taxammom ) م . ع . تخمم ما على الخوان : خورد ريزه‌هاى طعام را كه در خوان باقىمانده بود . تخمه ( toxme ) ا . پ . اصل و نژاد . و تخم هندوانه و خربوزه و كدو و جز آن كه بو داده و مغز كرده مانند تنقل خورند . و تخمهاى معطرى كه به روى نان در وقت پختن پاشند مانند سياهدانه و زينيان و نانخواه و تخم خشخاش . و بيمارى كه باقى و اسهال همراه است و اكنون باسم و با شهرت دارد . تخمه ( toxame ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ناگوارد و فساد غذا در معدده كه خلاشمه نيز گويند . تخمه‌زده ( toxme - zade ) ص . پ . كسى كه مبتلا به بيمارى تخمه شده باشد و نانى داراى تخمه باشد . تخمير ( taxmir ) م . ع . مايه كردن در خمير و گذاشتن آرد و گل و مانند آن تا خمير شود . و پوشانيدن چيزى يق خمر وجهه و خمر اناءك . تخمير ( taxmir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرشته و سرشتگى . و ضمير محبت تخمير : دلى كه با محبت سرشته شده باشد . تخميس ( taxmis ) م . ع . خمسه تخميسا : پنج گوشه گردانيد آن را . تخمين ( taxmin ) م . ع . خمن الشيئ تخمينا : گفت در آن چيز به گمان و قياس . تخمين ( taxmin ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حدس و قاس و گمان . و تقدير و اندازهء بطور حدس و گمان . تخمينا ( taxminan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور حدس و گمان - نقيض يقينا . تخمينانه ( taxmin ne ) م ف . پ . تخمينا . تخمينى ( taxmini ) ص . پ . منسوب به تخمين يعنى قياسى و حدسى و گمانى . تخنب ( taxannob ) م . ع . تكبر كردن . تخنث ( taxannos ) م . ع . دو تا و شكسته شدن و دو تا و خميده گرديدن . و تخنث فى كلامه : سخن نرم مانند زنان گفت . و خنثه تخنيثا فتخنث : مخنث كرد او را پس مخنث شد . و خنث فلانا فتخنث . تخنث ( taxannos ) ا . ع . مأبونى و مخنثى يق فيه انخناث و تخنث و خناثة . تخندف ( taxandof ) م . ع . خود را به خندف نسبت دادن تخنذذ ( taxanzoz ) م . ع . خليع دلير گرديدن . تخنس ( taxannos ) م . ع . تخنس به : غائب كرد آن را . تخنيث ( taxnis ) م . ع . خنثه تخنيثا : خم داد و دو تا گردانيد آن را و منه سمى المخنث و خنث فلانا عطفه . تخنيع ( taxni ' ) م . ع . بريدن به تبر . تخنيق ( taxniq ) م ع . خنقه تخنيقا : خفه كرد او را . و خنق السراب الجبال : نزديك شد كه بپوشد سراب سرهاى كوهها را . و خنق فلان الاربعين : نزديك است كه فلان به چهل رسد . و خنق الاناء : پر كرد خنور را . تخوار ( tox r ) ا خ پ . پادشاه دهستان كه از مبارزان لشكر كيخسرو بود . تخوت ( toxut ) ع . ج . تخت . تخوت ( taxavvot ) م . ع . ربودن و تخوت الرجل ماله : كم و اندك گردانيد آن مرد مال را . و تخوت عنه : شكسته شد و گذاشت آن را . و فلان يتخوت حديث القوم يعنى فلان مىگيرد و به ياد مىدارد حديث قوم را . تخوخة ( toxuxat ) م . ع . تخ العجين تخوخة ( از باب ضرب ) : ترش گرديد خمير . تخود ( taxavvod ) م . ع . تخود الغصن : دو تا شد شاخ درخت . تخوش ( taxavvoc ) م . ع . تخوش الشيئ : كم و اندك كرد آن چيز را . و تخوش فلان : لاغر گرديد فلان . تخوص ( taxavvos ) م . ع . تخوص ما اعطاك : بگير عطيهء او را اگرچه كم باشد . و تخوص منه : بگير از آن چيزى را پس از چيزى . تخوض ( taxavvoz ) م . ع . بتكلف خوض كردن . تخوط ( taxavvot ) م . ع . آمدن وقتى بعد وقتى مر كسى را . تخوع ( taxavvo ' ) م . ع . آب بينى بيرون انداختن . و قى كردن به تكلف و به اين معنى لغت بغدادى است . و تخوع الشيئ : كم و اندك كرد آن چيز را . تخوف ( taxavvof ) م . ع . تخوف عليه شيئا : ترسيد بر وى چيزى را . و تخوف الشيئ : كم و اندك گردانيد آن چيز را . تخوف ( taxavvof ) ا . ع . تنقص و كمى قوله تعالى أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ . تخوق ( taxavvoq ) م . ع . دور شدن از يكديگر و فراخ گرديدن . تخول ( taxavvol ) م . ع . تخول خالا : خال ساخت . و تخول فلانا : تعهد فلان كرد و تيمار داشت او را . الحديث : كان النبى صلى الله عليه و آله يتخولنا بالموعظة اى يتعهدنا . و تخول فيه